Tuhaf Bir Tür Müzik : RAP

rap_mtw_buyuk.jpg
“Yalnız iki tür müzik vardır : iyi ve kötü”
Duke ELLINGTON

Televizyon kanallarından biri, bir yarışma programında ünlü bir RAP ustasını, 50 Cent’i sundu. Müziğin bütün çeşitleriyle ilgili olmama karşın RAP müziğine çok uzak kalmışım. Bundan ötürü bir araştırma yapma gereksinimini duydum. Sonuçları burada veriyorum.

RAP adını, Rhythm And Poetry ya da Rhythm and American Poetry tümcelerindeki sözcüklerinin baş harflerinden alıyor.

RAP, Hip-Hop adıyla bilinen müzik türünün dört alt dalından biridir.

1970’li yılların New York’unda, Bronx’un arka sokaklarında kara Amerika’nın kent müziği olarak doğdu hip-hop (Gangsta rap).. DJ’lerin iki pikap kullanarak karıştırdıkları disko ritimlerinin üstüne, MC’lerin demek ki RAPçilerin yaşamlarını anlattıkları kafiyeli, ritmik dizeler ekleyerek yarattıkları bir müzikti.

RAP terimi 1979 yılında keşfedilen iki kayıt sayesinde hiphopla özdeşleşmiş gibi görünüyordu. Bunlardan ilki King Tim III (Personality Jock)’tu, ki bu şarkı hiphop’ın bilinen ilk kaydı olarak tarihe geçti.

RAP’i “ritmik şiir” olarak açıklamak olanağı vardır deniyor. RAP’te şiirin ölçüsü ritme dayalıdır. Aliterasyon, asonans, kinaye, mecaz, benzetme ile öteki söz sanatlarını görmek olanağı vardır. Secîlere yer verilir, genellikle yarım uyak kullanılır. İçeriği ise zaman içerisinde değişmiş, çeşitlenmiştir. İlk ortaya çıktığında “Parti Hip-hop”ı olarak bilinen biçemde ele alınan konular eğlence ile aşktı. Yıllar sonra bazı Afro-Amerikan ozanların etkisiyle “Politik Rap” ortaya çıktı. Bu biçemde ırkçılığa, faşizme, emperyalizme karşı sözler içeren sosyo-politik eleştiriler yer aldı. “Schollly D” ile başlayan “Gangsta (Gangster) ile Hardcore RAP’te ise suç, yeğinlik ile sokak yaşamıyla ilgili sözler yer aldı. Bazı MC’ler ise parçalarında ruhanî öğelere yer verdiler, böylece Christian Rap (Hristiyan Rap) doğmuş oldu. Bugün İslamî Rap yapan gruplara da rastlanıyor.

Rap tekniği ise “Flow”(Akış) ile anlatılır. Flowu ritme uygunluk, ölçü, vurguların doğruluğu ile kelimelerin anlaşılırlığı belirler. Ayrıca “hız” da günümüzde flowa eklenilebilecek bir özelliktir. Guinnes rekorlar kitabındaki “En Hızlı MC” saniye başına ritmik bir biçimde 20 hece okuyan Rebel XD isimli MC’dir. Flowda nefes kontrolü de oldukça önemlidir zira iyi bir MC zorlu dizeleri ard arda, aralıksız söyleyebilmelidir. Egyptian Lover adlı MC ise melodiyle ritmi karıştırarak rape melodiyi sokmuştur. Son yıllarda 50 cent, Ja Rule gibi isimler RAPi ritim ile melodinin karışımıyla yapmaktadırlar.

RAPin birçok alt türü vardır. Bunlardan bazıları: Gangsta RAP, Hristiyan RAP, Politik RAP, Alternatif RAP, Jazz-RAP, Underground RAP vs.dir.

Grafiti ile donattıkları, breakdans yaptıkları sokakların müziği, kısa sürede sadece bir ritim olarak kalmadı, bir yaşam biçimine dönüştü. Gençlerin kendi doldurdukları rap kasetlerini takas etmeleriyle sokaktan sokağa, kentten kente yayılan bir alt-ekin haline geldi. Böylece hip-hop, rock müziğin yarım asırlık egemenliğine son vererek, Amerika’nın en çok dinlenen müziği oldu. Artık bugün müzikten modaya, sinemaya kadar dev bir endüstri hip-hop.

1973 yılında DJ Cool Herc, partilerde çaldığı şarkıların enstrümantal aralarını uzatmak için aynı albümü iki pikaptan çalan ilk DJ olduğunda, bunun bir süre sonra tüm dünyayı etkisi altına alacak bir akımın başlangıcı olacağını bilmiyordu. Cool Herc’in uyguladığı bu yöntem, daha sonra Grandmaster Flash ile Afrika Bambaata’ca geliştirililerek, hip-hop’un müziksel yapısı oluştu. Sonraki yıllarda, dinleyicileri çalınan müzikle dansa çağıran parti sunucuları olan MC’ler, RAP yaparak mikrofonda yeteneklerini göstermeye, DJ’leri geri planda bırakmaya başlayınca hip-hop bugünkü haline büründü.

Sugar Hill Gang’in ‘Rapper’s Delight’ adıyla 1979 yılında piyasaya çıkardığı ilk rap single’ın ardından 7 yıl sonra, 1986’da Run DMC adlı plak şirketinin, ünlü rock grubu Aerosmith ile yaptığı ‘Walk This Way’ şarkısı ise RAP müziğini bütün dünyaya duyurdu

Kusura bakmasınlar RAP çiler belki kınayacaklar ama, konuya bu satırların yazarı açısından bakınca, görüntü biraz başka oluyor.

RAP müziği, büyük bir kentin kenar mahallerinde yaşayan Afrika kökenli ABD lilerce ortaya konmuş… Öte yanda Jazz’ı da, New Orleanstaki Afrikalı kara esirler bulup geliştirmişti. Zenci kölelerin pamuk tarlalarında söyledikleri ilahiler ile zenci kiliselerinde söylenen ilahiler de, jazz müziği gibi olağanüstü güzellikte yapıtlardır.

Ne var ki REP te müzik ilkelliğe doğru çekilmiş olup jazz müziği ile sözü edilen öteki zenci ilahileriyle aralarında uzaktan yakından bir ilgi yoktur. Sanki ileri bir biçimde kolaycılığa kaçılmış gibidir. Ortada müzik yok, sadece ritim vardır.

Çünkü RAP müziğinde, son dönemleri için var denilse bile, müziğin başlıca öğeleri olan melodi ile armoniden eser yoktur. Buradaki müzik tümüyle ritimden oluşmuştur. Bu Afrika ilkel kabileleri ile yer yüzünde binlerce yıl önce yaşamış atalalarımız olan ilkel insanın yaptığı müzikte de böyledir. RAP te sürekli bir ritim eşliğinde söylenen sözler vardır. Bu sözlere de şiir diyorlar. Bunların ne kadar şiir olduğu tartışmaya çok açık bir konudur. Bunların, eğer denebilirse “manzume” diye adlandırılmaları daha doğru olur.

Bu müzikle dans (raks) ta yapılıyor. RAP eşliğinde yapılan dans hareketleri, Afrikalı ilkel adamın dansına benzemektedir. Gerçekten de 50 Cent’ in verdiği konserde, büyük bir kalabalık bu müziğin eşliğinde coşarak (!) dans etti. Ben karşımda 21 inci yüzyıl giyim-kuşamında bir Afrika ilkel halkı dans ediyor sandım. Gerek el-kol hareketleri, gerekse bacak-ayak hareketleri, ancak bir ilkel kabile bireyinin yapabileceklerini sergiliyordu.

darwin.gifBüyük bir insan kitlesi, özellikle genç kuşak, bu tür müziği, bu biçim dansı çok tutup seviyormuş!!… Mubarek olsun!.. Bu gidiş, müzik ile dans konusunda insanların, ilerleme değil bir gerileme (décadance) yolunda olduklarından öteye başka bir şeyi göstermez.

Müzik ile dansa yazık oluyor. Böyle giderse hepimiz, estetik yeğlemelerimiz yönünden, belki de Charles Darwin’in özellikle tanımladığı kökenimize (roots) döneriz. Haberiniz olsun!…

——————————————————–

İlgili Metinler :

Chang, Jeff; DJ Kool Herc (2005). Can’t Stop Won’t Stop: A History of the Hip-Hop Generation. Macmillan. ISBN 031230143X.

David Toop (1984/1991/2000). Rap Attack II: African Rap To Global Hip Hop, p.94, ?, 96. New York. New York: Serpent’s Tail. ISBN 1852422432.

David Toop (1984/1991). Rap Attack II: African Rap To Global Hip Hop. New York. New York: Serpent’s Tail. ISBN 1852422432.

Rose, Tricia (1994). “Black Noise”. Middletown, Connecticut: Wesleyan University Press. ISBN 0-8195-6275-0

Light, Alan (ed). (1999). The VIBE History of Hip-Hop. New York: Three Rivers Press. ISBN 0-609-80503-7

George, Nelson (2000, rev. 2005). Hip-Hop America. New York: Penguin Books. ISBN 0-14-028022-7

M.Elizabeth Blair : Gençlik Altkürünün Ticarileşmesi. Ohio Üniversitesi Journal of Popular Cultute, Vol. 27/3, Winter 1993
Müzik Dergisi Mart 1996, Sayı 2
Çeviren: Derya Özkan

2 Responses to Tuhaf Bir Tür Müzik : RAP

  1. dortluk diyor ki:

    adamım kendi at gözlüğünle bakmışsın olaya uzun uzun yazmıycam, canını sıkmayım diyorum

    Darwinden kökenimize demişssin
    insanoğlu maymundan türemedi,evrimleşmedi,
    Ha kendi ırkın ordan gelmişsse ben kaışamam

  2. sev-sin-ler diyor ki:

    sayın abicim, olaya yaşın itibariyle böyle bakman gayet doğal. yalnız bu müziğe bok atman sana hiç yakışmamış. kendin sevmediğin için bu müziği kötüleyip durmuşsun, senin yorumların tek taraflı bir bakış açısını temsil etmiş, gerçekleri yansıtmıyor. blogda böyle yazılar yazıp milleti kendine küfür ettirme,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>